{
  "$schema": "../../09_tools/validators/isnad-map.schema.json",
  "id": "hadith_khasif_al_nal",
  "version": 2,
  "updated": "2026-09-20",
  "title": "طرق حديث «خاصف النعل»: مدار رجاء بن ربيعة وفرعا فطر والأعمش",
  "subtitle": "أحمد11773، النسائي8488، ابن حبان6937؛ مقابلة رقمية للسلاسل والألفاظ",
  "layout": "tree",
  "theme": "manaqib_qaraba",
  "colorBy": "city",
  "provenanceVersion": 2,
  "status": "verified_with_limits",
  "evidenceStatus": "incomplete",
  "verdict": "صحح محققو المسند أصل الخبر وحسنوا إسناد فطر؛ وصحح الأرنؤوط إسناد ابن حبان على شرط مسلم. لا يسمي المتن معركة ولا يصوب جميع قرارات القائد أو خصومه.",
  "chapter": "02_manuscript/bab_08_al_mawsuaa_al_hadithiyya/34_hadith_khasif_al_nal_wa_qital_al_tawil.md",
  "cards": [
    "05_cards/evidences/hadith_khasif_al_nal_madar_raja.md"
  ],
  "sources": [
    "source-musnad-ahmad-khasif-11773",
    "source-sunan-kubra-nasai-khasif-8488",
    "source-sahih-ibn-hibban-khasif-6937"
  ],
  "citations": [
    {
      "id": "cit-ahmad-11773",
      "kind": "isnad_matn_hukm",
      "label": "طريق فطر عن إسماعيل عند أحمد",
      "sourceId": "source-musnad-ahmad-khasif-11773",
      "locator": {
        "display": "مسند أحمد،18/295–297،ح11773 وحاشيته",
        "volume": 18,
        "page": 295,
        "hadithNo": 11773,
        "shamela": {
          "bookId": "3161",
          "pageId": "9108"
        }
      },
      "summary": "حسين بن محمد عن فطر عن إسماعيل بن رجاء عن أبيه: سمعت أبا سعيد؛ قال المحققون: حديث صحيح وهذا إسناد حسن. سموا حسيناً ابن بهرام المروذي ورجاء ابن ربيعة.",
      "verification": "discovery_only",
      "note": "قراءة النص الرقمي المحدد؛ لم تقابل صورة المطبوع في هذه الجولة.",
      "quote": "حدثنا حسين بن محمد، حدثنا فطر، عن إسماعيل بن رجاء الزبيدي، عن أبيه، قال: سمعت أبا سعيد الخدري يقول"
    },
    {
      "id": "cit-nasai-8488",
      "kind": "isnad_matn_hukm",
      "label": "طريق الأعمش عن إسماعيل عند النسائي",
      "sourceId": "source-sunan-kubra-nasai-khasif-8488",
      "locator": {
        "display": "السنن الكبرى، ج7، ص466، ح8488",
        "volume": 7,
        "page": 466,
        "hadithNo": 8488,
        "shamela": {
          "bookId": "6007",
          "pageId": "11767"
        }
      },
      "summary": "إسحاق بن إبراهيم ومحمد بن قدامة، واللفظ له، عن جرير عن الأعمش عن إسماعيل عن أبيه عن أبي سعيد؛ لا قتيبة في هذه السلسلة.",
      "verification": "discovery_only",
      "note": "قراءة النص الرقمي المحدد؛ لم تقابل صورة المطبوع في هذه الجولة.",
      "quote": "أخبرنا إسحاق بن إبراهيم، ومحمد بن قدامة، واللفظ له، عن جرير، عن الأعمش، عن إسماعيل بن رجاء، عن أبيه، عن أبي سعيد الخدري"
    },
    {
      "id": "cit-ibn-hibban-6937",
      "kind": "parallel_witness",
      "label": "طريق الأعمش عند ابن حبان",
      "sourceId": "source-sahih-ibn-hibban-khasif-6937",
      "locator": {
        "display": "صحيح ابن حبان، ج15، ص385، ح6937",
        "volume": 15,
        "page": 385,
        "hadithNo": 6937,
        "shamela": {
          "bookId": "2230",
          "pageId": "10156"
        }
      },
      "summary": "أحمد بن علي بن المثنى عن عثمان بن أبي شيبة عن جرير عن الأعمش عن إسماعيل عن أبيه عن أبي سعيد؛ حكم الأرنؤوط: إسناده صحيح على شرط مسلم.",
      "verification": "discovery_only",
      "note": "قراءة النص الرقمي المحدد؛ لم تقابل صورة المطبوع في هذه الجولة.",
      "quote": "أخبرنا أحمد بن علي بن المثنى، حدثنا عثمان بن أبي شيبة، حدثنا جرير، عن الأعمش، عن إسماعيل بن رجاء، عن أبيه، عن أبي سعيد الخدري"
    },
    {
      "id": "cit-sindi-khasif",
      "sourceId": "source-musnad-ahmad-khasif-11773",
      "label": "تفسير السندي للقتال على التأويل",
      "locator": {
        "display": "حاشية مسند أحمد،18/297،تمام تعليق11773",
        "volume": 18,
        "page": 297
      },
      "quote": "أي: يقاتل البغاة معتمداً فيه على تأويل القرآن، وهو قوله تعالى: (فقاتلوا التي تبغي)",
      "attribution": "السندي، نقلاً في حاشية طبعة الرسالة",
      "verification": "discovery_only",
      "note": "تفسير شارح؛ ليس تسمية معركة في متن الخبر."
    }
  ],
  "riwayat": [
    {
      "id": "riwaya-khasif-ahmad-fitr",
      "familyId": "family-khasif-raja",
      "label": "طريق أحمد من رواية فطر بن خليفة",
      "nodePath": [
        "nabi",
        "abu_said",
        "raja_rabia",
        "ismail_raja",
        "fitr_khalifa",
        "husayn_muhammad",
        "ahmad_11773"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-ahmad-11773"
      ],
      "matnRefs": [
        "matn-khasif-1"
      ],
      "hukm": {
        "value": "حديث صحيح وهذا إسناد حسن",
        "attribution": "محققو المسند",
        "citationRefs": [
          "cit-ahmad-11773"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "riwaya-khasif-nasai-amash",
      "familyId": "family-khasif-raja",
      "label": "طريق النسائي من رواية الأعمش",
      "nodePath": [
        "nabi",
        "abu_said",
        "raja_rabia",
        "ismail_raja",
        "amash",
        "jarir_abdulhamid",
        "shaykha_nasai",
        "nasai_8488"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-nasai-8488"
      ],
      "matnRefs": [
        "matn-khasif-2"
      ],
      "hukm": {
        "value": "فرع الأعمش عن إسماعيل؛ تتبعه النصي موثق هنا",
        "attribution": "وصف العينة، لا حكم منسوب إلى النسائي",
        "citationRefs": [
          "cit-nasai-8488"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "riwaya-khasif-ibn-hibban-amash",
      "familyId": "family-khasif-raja",
      "label": "طريق ابن حبان من رواية الأعمش",
      "nodePath": [
        "nabi",
        "abu_said",
        "raja_rabia",
        "ismail_raja",
        "amash",
        "jarir_abdulhamid",
        "uthman_abi_shayba",
        "ahmad_ali_muthanna",
        "ibn_hibban_6937"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-ibn-hibban-6937"
      ],
      "matnRefs": [
        "matn-khasif-3"
      ],
      "hukm": {
        "value": "إسناده صحيح على شرط مسلم",
        "attribution": "شعيب الأرنؤوط",
        "citationRefs": [
          "cit-ibn-hibban-6937"
        ]
      }
    }
  ],
  "matnVariants": [
    {
      "id": "matn-khasif-1",
      "role": "nawa",
      "label": "لفظ أحمد؛ مقتطف",
      "text": "إن منكم من يقاتل على تأويل هذا القرآن، كما قاتلت على تنزيله",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-ahmad-fitr"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-ahmad-11773"
      ]
    },
    {
      "id": "matn-khasif-2",
      "role": "nawa",
      "label": "لفظ النسائي؛ مقتطف",
      "text": "إن منكم من يقاتل على تأويل القرآن كما قاتلت على تنزيله",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-nasai-amash"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-nasai-8488"
      ]
    },
    {
      "id": "matn-khasif-3",
      "role": "nawa",
      "label": "لفظ ابن حبان؛ مقتطف",
      "text": "إن منكم من يقاتل على تأويل القرآن كما قاتلت على تنزيله",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-ibn-hibban-amash"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-ibn-hibban-6937"
      ]
    }
  ],
  "illal": [],
  "arguments": [
    {
      "id": "arg-khasif-common-madar",
      "kind": "isnad",
      "label": "فرعان عند إسماعيل",
      "statement": "يلتقي فطر والأعمش عند إسماعيل عن أبيه؛ تعدد المصنفات لا يصنع مخارج صحابية مستقلة.",
      "scope": "sample",
      "targets": [
        "ismail_raja",
        "raja_rabia"
      ],
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-ahmad-fitr",
        "riwaya-khasif-nasai-amash",
        "riwaya-khasif-ibn-hibban-amash"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-ahmad-11773",
        "cit-nasai-8488",
        "cit-ibn-hibban-6937"
      ],
      "limitations": "الخريطة تعرض مخارج المصادر الثلاثة؛ موازاة الفضائل1071 موثقة رقمياً في البطاقة ولم ترسم هنا."
    },
    {
      "id": "arg-khasif-war",
      "kind": "matn",
      "label": "تعيين الحرب يحتاج دليلاً",
      "statement": "المتن لا يسمي النهروان أو الجمل أو صفين؛ فسر السندي العبارة بقتال البغاة، والتفسير لا يتحول إلى لفظ نبوي.",
      "scope": "sample",
      "targets": [
        "ismail_raja"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-ahmad-11773",
        "cit-nasai-8488",
        "cit-ibn-hibban-6937",
        "cit-sindi-khasif"
      ],
      "limitations": "لا تصويب عام لقرارات علي ولا تزكية عامة لاجتهاد خصومه؛ التراجم والأمصار لا تثبت من سند الخبر وحده."
    }
  ],
  "changelog": [
    {
      "version": 1,
      "date": "2026-09-14",
      "note": "الرسم الأول لحديث خاصف النعل: مدار رجاء بن ربيعة وابنه إسماعيل، وتفرع فطر والأعمش، وتوثيق رجاء بن ربيعة ورد تضعيفه بالجهالة."
    },
    {
      "version": 2,
      "date": "2026-09-20",
      "note": "قوبلت السلاسل رقمياً، وأعيد شيخا النسائي وواسطتا ابن حبان، وفصلت أحكام المحققين وألفاظ المتون وأضيف أداء كل سهم. أزيلت التراجم والأمصار غير المسندة وربط تفسير السندي بموضعه دون إدخاله في المتن."
    }
  ],
  "nodes": [
    {
      "id": "nabi",
      "kind": "nabi",
      "label": "رسول الله ﷺ",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-ahmad-11773"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "abu_said",
      "kind": "sahabi",
      "label": "أبو سعيد الخدري",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-ahmad-11773"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "raja_rabia",
      "kind": "madar",
      "label": "رجاء بن ربيعة",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-ahmad-11773"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "ismail_raja",
      "kind": "madar",
      "label": "إسماعيل بن رجاء",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-ahmad-11773"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "fitr_khalifa",
      "kind": "rawi",
      "label": "فطر بن خليفة",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-ahmad-11773"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "amash",
      "kind": "rawi",
      "label": "الأعمش",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-nasai-8488"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "husayn_muhammad",
      "kind": "rawi",
      "label": "حسين بن محمد",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-ahmad-11773"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "jarir_abdulhamid",
      "kind": "rawi",
      "label": "جرير بن عبد الحميد",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-ibn-hibban-6937"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "ahmad_11773",
      "kind": "kitab",
      "label": "مسند أحمد11773",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-ahmad-11773"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "nasai_8488",
      "kind": "kitab",
      "label": "السنن الكبرى8488",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-nasai-8488"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "ibn_hibban_6937",
      "kind": "kitab",
      "label": "صحيح ابن حبان6937",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-ibn-hibban-6937"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "shaykha_nasai",
      "kind": "group",
      "label": "إسحاق بن إبراهيم ومحمد بن قدامة",
      "sub": "اللفظ لمحمد بن قدامة",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-nasai-8488"
        ],
        "sub": [
          "cit-nasai-8488"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "uthman_abi_shayba",
      "kind": "rawi",
      "label": "عثمان بن أبي شيبة",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-ibn-hibban-6937"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "ahmad_ali_muthanna",
      "kind": "rawi",
      "label": "أحمد بن علي بن المثنى",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-ibn-hibban-6937"
        ]
      }
    }
  ],
  "edges": [
    {
      "id": "nabi-abu_said",
      "from": "nabi",
      "to": "abu_said",
      "note": "يقول: كنا جلوساً؛ ثم قال النبي؛ قال أبو سعيد: فقال النبي؛ سمعت رسول الله يقول",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-ahmad-fitr",
        "riwaya-khasif-nasai-amash",
        "riwaya-khasif-ibn-hibban-amash"
      ],
      "evidenceRefs": {
        "note": [
          "cit-ahmad-11773",
          "cit-nasai-8488",
          "cit-ibn-hibban-6937"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "abu_said-raja_rabia",
      "from": "abu_said",
      "to": "raja_rabia",
      "note": "سمعت أبا سعيد؛ عن أبي سعيد",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-ahmad-fitr",
        "riwaya-khasif-nasai-amash",
        "riwaya-khasif-ibn-hibban-amash"
      ],
      "evidenceRefs": {
        "note": [
          "cit-ahmad-11773",
          "cit-nasai-8488",
          "cit-ibn-hibban-6937"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "raja_rabia-ismail_raja",
      "from": "raja_rabia",
      "to": "ismail_raja",
      "note": "عن أبيه",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-ahmad-fitr",
        "riwaya-khasif-nasai-amash",
        "riwaya-khasif-ibn-hibban-amash"
      ],
      "evidenceRefs": {
        "note": [
          "cit-ahmad-11773",
          "cit-nasai-8488",
          "cit-ibn-hibban-6937"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "ismail_raja-fitr_khalifa",
      "from": "ismail_raja",
      "to": "fitr_khalifa",
      "note": "عن إسماعيل",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-ahmad-fitr"
      ],
      "evidenceRefs": {
        "note": [
          "cit-ahmad-11773"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "fitr_khalifa-husayn_muhammad",
      "from": "fitr_khalifa",
      "to": "husayn_muhammad",
      "note": "حدثنا فطر",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-ahmad-fitr"
      ],
      "evidenceRefs": {
        "note": [
          "cit-ahmad-11773"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "husayn_muhammad-ahmad_11773",
      "from": "husayn_muhammad",
      "to": "ahmad_11773",
      "note": "حدثنا حسين",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-ahmad-fitr"
      ],
      "evidenceRefs": {
        "note": [
          "cit-ahmad-11773"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "ismail_raja-amash",
      "from": "ismail_raja",
      "to": "amash",
      "note": "عن إسماعيل",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-nasai-amash",
        "riwaya-khasif-ibn-hibban-amash"
      ],
      "evidenceRefs": {
        "note": [
          "cit-nasai-8488",
          "cit-ibn-hibban-6937"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "amash-jarir_abdulhamid",
      "from": "amash",
      "to": "jarir_abdulhamid",
      "note": "عن الأعمش",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-nasai-amash",
        "riwaya-khasif-ibn-hibban-amash"
      ],
      "evidenceRefs": {
        "note": [
          "cit-nasai-8488",
          "cit-ibn-hibban-6937"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "jarir_abdulhamid-shaykha_nasai",
      "from": "jarir_abdulhamid",
      "to": "shaykha_nasai",
      "note": "عن جرير؛ واللفظ لمحمد بن قدامة",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-nasai-amash"
      ],
      "evidenceRefs": {
        "note": [
          "cit-nasai-8488"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "shaykha_nasai-nasai_8488",
      "from": "shaykha_nasai",
      "to": "nasai_8488",
      "note": "أخبرنا إسحاق ومحمد",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-nasai-amash"
      ],
      "evidenceRefs": {
        "note": [
          "cit-nasai-8488"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "jarir_abdulhamid-uthman_abi_shayba",
      "from": "jarir_abdulhamid",
      "to": "uthman_abi_shayba",
      "note": "حدثنا جرير",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-ibn-hibban-amash"
      ],
      "evidenceRefs": {
        "note": [
          "cit-ibn-hibban-6937"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "uthman_abi_shayba-ahmad_ali_muthanna",
      "from": "uthman_abi_shayba",
      "to": "ahmad_ali_muthanna",
      "note": "حدثنا عثمان",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-ibn-hibban-amash"
      ],
      "evidenceRefs": {
        "note": [
          "cit-ibn-hibban-6937"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "ahmad_ali_muthanna-ibn_hibban_6937",
      "from": "ahmad_ali_muthanna",
      "to": "ibn_hibban_6937",
      "note": "أخبرنا أحمد بن علي",
      "riwayaRefs": [
        "riwaya-khasif-ibn-hibban-amash"
      ],
      "evidenceRefs": {
        "note": [
          "cit-ibn-hibban-6937"
        ]
      }
    }
  ]
}
